انواع واژه[1] از نظر ساختمان (ویژۀ فارسی دهم)

واژه ها از نظر ساختمان به دو دسته کلی تقسیم می شوند.  1- ساده  2-  غیر ساده

الف)ساده : کلماتی كه فقط يك جزء (تكواژ) دارند؛ یعنی قابل تقسیم به اجزای معنادار[2] یا معناساز[3] (وند)دیگری نیستند.

مثل: دفتر، مدرسه، جنگل، دیوار، تاریخ

غيرساده : این واژه­ها به سه نوعند: 1- وندی( مشتق) 2- مرکب  3- وندی- مرکب( مشتق- مرکب)

مثل: کوشش، هفته، عروسك، قاليچه، نمک زار، نمکدان،کوهستان، دوچرخه و ...

مشتق  : کلمات مشتق از يك تكواژ معنادار و يك یا چند تكواژ معناساز(وند) تشكيل  شده­اند.

* تکواژ معنادار حتما باید یکی باشد.

** بن ماضی یا مضارع تکواژ معنادار هستند.  بسیاری از این کلمات به نوعی ظاهری گمراه کننده دارند. دانش­آموزان بیشتر به دلیل کم کاربرد بن مضارع ساختار آنها را خوب تشخیص نمی دهند.  روان=رو+ ان        زیبا= زیب+ ا       رفتار=رفت+ ار       بیننده= بین+ ــَ نده