نقد تطبیقی اندیشه های سیاسی در کلیله و دمنه با مکتب های سیاسی مدون
نقد تطبيقي انديشه هاي سياسي در كليله و دمنه با مكتب هاي سياسي مدون
چکیده
دکتر محمدعلی محمودی1
نوید دهواری2
کتاب ارزشمند پنچاتنترا(panchatantara)به زبان سانسکریت، بدون شک یکی از نفیس ترین آثار به جا مانده از تمدن عظیم شبه قاره ی هنداست.این اثر آن چنان مورد توجه اقوام و ملل دیگر واقع شد که از همان قرون اولیۀ نگارشش سیر آفاقی خویش راآغاز کرد؛ طبق تحقیقات محققان تا کنون به بیش از پنجاه زبان زندۀ دنیا ترجمه و یا بازنویسی شده است.ازجملۀ اولین ترجمه های این کتاب، ترجمۀ آن به زبان پارسی پهلوی که منبع ترجمۀ عربی و سپس کلیله ودمنه بهرام شاهی به فارسی دری توسط نصرالله منشی در قرن ششم بوده است.
از برجسته ترین مضامینی که دراین اثر با آن مواجه می شویم بیان اندیشه وایدئولوژی های سیاسی واجتماعی به صورت غیرمستقیم،درقالب تمثیلی وداستانی _ بیشتراززبان حیوانات(fable)_است که باعث جذابیّت، تنوع و تاثیرگذاری بیشتر آن شده است. با کمی تامل در پیام های داستان ها و یا مفاوضات شخصیّت های داستان می توان پی برد که نویسنده به گونه ای زیرکانه به دنبال بیان برخی اندیشه- های سیاسی و اجتماعی و یاانتقاداز برخی عقاید وایدئولوژی های سیاسی–اجتماعی عصر خود بوده است که خیلی از این اندیشه ها وایدئولوژی های سیاسی با بسیاری از مکاتب وایدئولوژی های سیاسی که امروزه به صورت مدون و سازمان یافته شده اند؛ قابل تطبیق و بررسی هستند.
دراین مقاله با مبنا قراردادن کلیله ودمنۀ بهرامشاهی و استفاده از روش تحقیق کتابخانه ای به نقد وبررسی اندیشه-هاوایدئولوژی هایی که با مکاتب سیاسی مدون قرون حاضرمانند:آریستوکراسی، دموکراسی، رادیکالیسم، کنسرواتیزم، لیبرالیسم، سیاست های ماکیاولی و... قابل تطبیق و بررسی هستند؛ می پردازیم. پس ازمباحث مطرح شده می توان دریافت که نویسندۀ اثر قرنها پیش به گونه ای ماهرانه بسیاری از مضامین وایدئولوژی های سیاسیِ ِمدون شده در قرون اخیر به صورت مکتب ها یااصطلاحات سیاسی را در لابلای حوادث یااز زبان شخصیّتهای داستان تشریح و تبیین کردهاست.
واژگان کلیدی: کلیله ودمنه،اندیشه های سیاسی، مکتب های سیاسی، آریستوکراسی، کنسرواتیسم
(شایان ذکر است که این مقاله در اولین همایش بین المللی میراث مشترک ایران و هند به صورت سخنرانی پذیرفته و به چاپ رسید.)
سلام